* ( « مَنْ ذَا الَّذِي يُقْرِضُ الله قَرْضاً حَسَناً فَيُضاعِفَه لَه . . » ) * « 1 » و يا وصف فعل به برّ بودن ، مانند * ( « وَلكِنَّ الْبِرَّ مَنْ آمَنَ بِالله وَالْيَوْمِ الآخِرِ . . » ) * « 2 » و يا وصف فعل به رسيدن به برّ ، مانند * ( « لَنْ تَنالُوا الْبِرَّ حَتَّى تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ . . » ) * « 3 » و نهى هم همين طور : به نهى صريح ، مانند * ( « وَيَنْهى عَنِ الْفَحْشاءِ وَالْمُنْكَرِ وَالْبَغْيِ . . » ) * « 4 » ، تحريم ، مانند * ( « قُلْ إِنَّما حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَواحِشَ ما ظَهَرَ مِنْها وَما بَطَنَ . . » ) * « 5 » ، عدم حلّ ، مانند * ( « لا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَرِثُوا النِّساءَ كَرْهاً . . » ) * « 6 » ، صيغه نهى ، مانند * ( « وَلا تَقْرَبُوا مالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ . . » ) * « 7 » ، نفى برّ ، مانند * ( « لَيْسَ الْبِرَّ أَنْ تُوَلُّوا وُجُوهَكُمْ قِبَلَ الْمَشْرِقِ وَالْمَغْرِبِ . . » ) * « 8 » ، نفى فعل ، مانند * ( « فَمَنْ فَرَضَ فِيهِنَّ الْحَجَّ فَلا رَفَثَ وَلا فُسُوقَ وَلا جِدالَ فِي الْحَجِّ . . » ) * « 9 » ، ذكر فعل مقرون به استحقاق إثم ، مانند * ( « فَمَنْ بَدَّلَه بَعْدَ ما سَمِعَه فَإِنَّما إِثْمُه عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَه . . » ) * « 10 » ، مقرون به وعيد ، مانند * ( « الَّذِينَ يَلْمِزُونَ الْمُطَّوِّعِينَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ . . » ) * « 11 » ، وصف فعل به شرّ ، مانند * ( « وَلا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِما آتاهُمُ الله مِنْ فَضْلِه هُوَ خَيْراً لَهُمْ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ . . » ) * « 12 » در مورد بيان اباحه به معناى اعم نيز تعبيرهاى قرآن متنوع است : تعبير به حلّ ، مانند * ( « أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الأَنْعامِ . . » ) * « 13 » ، نفى إثم ، مانند * ( « فَمَنِ اضْطُرَّ غَيْرَ باغٍ وَلا عادٍ فَلا إِثْمَ عَلَيْه . . » ) * « 14 » و نفى جناح ، مانند * ( « فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلا جُناحَ عَلَيْه أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِما . . » ) * « 15 » به طور كلى احكامى كه قرآن بر آنها مشتمل است چند دسته است : دستهء اول . احكامى كه در بارهء روابط بين خلق و خالق نازل شده‌اند و آن بر دو قسم است : 1 . آن كه به انشاء نيازمند است ، مانند نذر ، عهد و قسم ، 2 . آن كه به انشاء نياز ندارد و اين نيز بر چند قسم است : عبادات محض ، مانند نماز و روزه ، عبادات مالى كه جنبهء اجتماعى دارد ، مانند خمس و زكات ، عبادات بدنى كه جنبه سياسى و اجتماعى دارد و آن حج است ، عبادات تربيتى كه جنبه اجتماعى دارد ، مانند امر به معروف و نهى از منكر ، عبادات بدنى كه جنبهء ايثار دارد و هدف آن حفظ ، بقاء ، توسعه و دفاع از اسلام است و آن جهاد و دفاع است .

--> « 1 » . بقره ، 245 . « 2 » بقره ، 177 . « 3 » آل عمران ، 92 . « 4 » . نحل ، 90 . « 5 » اعراف ، 33 . « 6 » نساء ، 19 . « 7 » انعام ، 152 . « 8 » . بقره ، 177 . « 9 » بقره ، 197 . « 10 » بقره ، 181 . « 11 » . توبه ، 79 . « 12 » . آل عمران ، 180 . « 13 » مائده ، 1 . « 14 » . بقره ، 173 . « 15 » . بقره ، 158 .